Radyoterapi Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Radyoterapi alan hasta etrafına radyasyon yayar.

Doğrusu: Dışarıdan uygulanan standart radyoterapide (eksternal), ışın sadece cihaz çalıştığı anda vücuda girer ve o saniyede yok olur. Vücudunuzda veya kıyafetlerinizde radyasyon birikmez. Seans bittiği an hastaneden tamamen "radyasyonsuz" olarak çıkarsınız. Bebekleri kucağınıza alabilir, hamilelerle aynı odada kalabilirsiniz. (İstisna: Vücut içine radyoaktif kaynak yerleştirilen bazı özel brakiterapi veya atom tedavisi türlerinde geçici kısıtlamalar olabilir, hekiminiz bunu belirtir).

Işın tedavisi sırasında canım yanacak, sıcaklık ve yanma hissedeceğim.

Doğrusu: Radyoterapi ışınları gözle görülmez ve hissedilmez. İşlem tıpkı röntgen veya tomografi çektirmek gibidir. Cihaz etrafınızda dönerken hiçbir acı, sızı, elektrik çarpması veya sıcaklık hissetmezsiniz. Tedavi odasında hissedeceğiniz tek şey cihazın mekanik çalışma sesidir.

Radyoterapi alan her hastada saç dökülmesi ve bulantı olur.

Doğrusu: Kemoterapi ilaçları tüm vücuda dağıldığı için sistemik yan etkiler (saç dökülmesi vb.) yapar. Radyoterapi ise sadece ışınlanan bölgeye özel (lokal) etki gösterir. Saç dökülmesi yalnızca baş bölgesine ışın tedavisi yapılıyorsa sadece alan boyutu kadar yerde ve doza bağlı oluşabilir. Bulantı ise sadece mide, bağırsak veya beyin bölgesine yapılan ışınlamalarda bazen görülür.

Radyoterapi uygulanan bölgedeki cilt kalıcı olarak yanar.

Doğrusu: Modern cihazlar cildi koruyacak şekilde ışını doğrudan derinin altındaki hedefe odaklar. Tedavi ilerledikçe ciltte güneş yanığına benzer bir kızarıklık, hassasiyet veya hafif bronzlaşma (hiperpigmentasyon) olabilir. Ancak bu etkiler geçicidir. Tedavi bittikten birkaç hafta sonra cilt eski haline döner.

Radyoterapi sağlıklı dokulara çok zarar verir.

Doğrusu: Eski teknolojilerde çevre dokular daha çok etkilense de, günümüzdeki IMRT (Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi) ve VMAT gibi teknolojiler sayesinde ışınlar tümörün şekline göre milimetrik sınırlandırılır. Ayrıca kanserli hücreler radyasyona karşı savunmasızken sağlıklı hücreler kendilerini hızla onarma yeteneğine sahiptir.

Radyoterapi sadece son evre (iyileşme şansı olmayan) hastalara yapılır.

Doğrusu: Radyoterapi, kanser tedavisinin en önemli küratif (tamamen iyileştirici) silahlarından biridir. Erken evre pek çok kanser türünde cerrahiye gerek kalmadan hastalığı tamamen yok etmek için ilk seçenek olarak kullanılır. Ameliyat öncesi tümörü küçültmek (neoadjuvan) veya ameliyat sonrası nüks riskini sıfırlamak (adjuvan) amacıyla da her evrede uygulanır.

Işın tedavisi gören hastalar işe gidemez, sürekli istirahat etmelidir.

Doğrusu: Radyoterapi seansları genellikle haftada 5 gün, günde sadece 10-15 dakika sürer ve ayakta uygulanır. Hastaların çok büyük bir kısmı tedavi sürecinde günlük ev işlerini yapabilir, yürüyüşlere çıkabilir ve masa başı işlerine devam edebilir.

Radyoterapi bitince tümörün hemen yok olması veya küçülmesi gerekir.

Doğrusu: Radyasyon, kanser hücrelerinin DNA'sını bozarak onların bölünme ve çoğalma yeteneğini elinden alır. Hücreler hemen o saniyede ölmez; bölünmeye çalıştıkça kademeli olarak ölürler. Bu nedenle tümörün küçülme ve yok olma süreci tedavi bittikten sonra da haftalar, hatta aylar boyunca devam eder. Tedavinin başarısı hemen seans bitiminde değil, genellikle 3 ay sonra çekilen kontrol filmlerinde (PET-BT, BT, MR vb.) netleşir.

Radyoterapi boyunca banyo yapılmaz, sabun ve su değdiği an yara açılır.

Doğrusu: Eskiden cilt üzerine çizilen tedavi alan çizgilerinin silinmemesi için banyo kısıtlanırdı. Günümüzde ise modern işaretleyiciler ya da tedavi cihazında yüzey takip sistemleri kullanılıyor. Doktorunuz aksini belirtmediği sürece ılık suyla, liflemeden, tedavi bölgesini hırpalamadan ve nötr/bebek şampuanları kullanarak banyo yapabilirsiniz. Banyo sonrası bölgeyi havluyla sürterek değil, tampon hareketlerle nazikçe kurulanız gerekir.

Tedavi sırasında özel diyetler yapılmalı ve bol takviye alınmalıdır.

Doğrusu: Radyoterapi sürecinde doktorunuza danışmadan özel diyetler yapmak, yüksek dozda takviyeler ya da bitkisel kürler kullanmak tedavinin etkisini azaltabilir. Radyoterapi, kanserli hücreleri oksitleyerek (serbest radikaller üreterek) yok eder. Aşırı antioksidan almak bazen kanser hücrelerini ışından koruyabilir. Bu süreçte en doğrusu, hekiminize danışmak, dengeli, protein ve sıvı yönünden zengin, doğal beslenmektir.