SAĞLIK REHBERİ


Safra Kesesi ve Yolları Tümörleri



Safra kesesi ve yollarında görülen tümörler genellikle kötü huyludur ve zamanla kansere dönüşür. Sindirim sistemi kanserleri arasında ilk beşte olan bu kanser türleri belirti göstermeden ilerlediği için erken tanı koyulması oldukça zordur. Genellikle tesadüfen rastlanan safra kesesi ve yollarındaki tümörlerin bazı belirtileri bulunsa da çok geç tespit edilir. Safra kesesi kanseri ve safra yolları kanseri ameliyat ile tedavi edilebileceği gibi geç tanılarda ve ileri evrelerde sadece radyoterapi ve kemoterapi uygulanabilir.

Safra Kesesi ve Yolları Tümörleri Nedir?

Safra kesesi, karaciğere bitişik konumda bulunan bir sindirim organıdır. Karaciğerin çıkardığı safra, kanallardan safra kesesine dökülür ve bir süre burada depolandıktan sonra da gerekli durumlarda ince bağırsağa aktarılır. Safranın depolandığı safra kesesinde oluşan tümörler safra kesesi tümörleri (kanseri) iken karaciğerden ince bağırsağa uzanan kanallardan oluşan safra yollarında meydana gelen tümörler ise kolanjiyokarsinom (safra yolu kanseri) olarak adlandırılır.

En sık görüldüğü yaş grubu 70’li yaşlardır. Safra kesesi kanseri erkeklere oranla kadınlarda daha sık rastlanan bir kanser türüdür. Safra kesesi kanseri çok hızlı ilerleyen bir kanser türü olduğu için çoğu zaman erken tanısı mümkün olmayabilir.

Safra yollarında oluşan tümörler ise nadir görülür ancak tedavisi oldukça zordur. Tüm kanserlerin %2’lik kısmını oluşturan safra yolu kanseri genellikle 65 yaş üzerinde ortaya çıkar. 40 yaşın altındaki kişilerde görülme sıklığı azdır. 

Safra Yolları Tümörlerinin Çeşitleri Nelerdir?

Safra kesesi yollarında oluşan tümörlerin bulunduğu bölgeye göre çeşitleri bulunmaktadır. 

Intrahepatik Safra Yolu Kanseri

Safra kanallarının karaciğer içindeki kısmında oluşan bu kanser türü nadir olarak görülür. Intrahepatik safra yolu kanseri, kimi zaman karaciğer kanseriyle karıştırılabilir. Bununla beraber tedavi yöntemleri genellikle aynıdır.

Distal Safra Yolu Kanseri

Safra yolunda ince bağırsağa yakın kısımda gelişen distal, safra yolu kanserlerinin %20’sini oluşturur. Karaciğere uzaklığı sebebiyle de karaciğere bağlı olmayan safra yolu kanseri olarak bilinmektedir.

Perihilar Safra Yolu Kanseri

Tıpta “Hiler safra yolu kanseri” olarak da adlandırılan bu kanser, karaciğerin çıkışındaki hilum bölgesinde ortaya çıkar. Perihilar safra yolu kanseri diğer türlere göre daha sık görülmektedir.

Safra Kesesi ve Yolları Tümörleri Nedenleri

Safra kesesinde ve yollarında tümörlerine neden olan etmenler kesin olarak bilinmemekle beraber, tümörlü hücre oluşumuna sebep olan bazı faktörler şu şekilde sıralanabilir:

    • Safra kesesi taşı
    • Safra kesesi polipleri
    • Koledok kisti
    • Karaciğer ve safra yolu parazitleri
    • Siroz
    • Caroli sendromu
    • Hepatit B ve Hepatit C
    • Ülseratif Kolit ve Crohn Hastalığı gibi bağırsak hastalıkları
    • Obezite
    • İleri yaş
    • Zararlı kimyasallara maruz kalmak
    • Sigara ve alkol tüketimi
    • Aile geçmişinde benzer hastalıklar olması

Safra Kesesi ve Yollarındaki Tümörlerin Belirtileri

Genellikle ileriki yaşlarda ortaya çıkan safra kesesi ve yolları tümörleri erken evrelerde belirti göstermeden ve hızlı bir şekilde gelişir. Tümörler belirti göstermeye başladığında ise yaygın olarak görülen semptomlar şöyledir:

    • Sarılık
    • Karın ağrısı
    • Bulantı ve kusma
    • Açıklanamayan kilo kaybı
    • Halsizlik ve yorgunluk
    • Ciltte kaşıntı
    • Sindirim problemleri
    • Beyaz dışkı
    • Koyu renkli idrar
    • Ateş
    • Göbek bölgesinde ele gelen kitle

Safra Kesesi ve Yolları Tümörlerinin Tanısı

Safra kesesi ve yollarındaki tümörlerden kaynaklı sarılık, kusma, bulantı gibi şikâyetleri bulunan hastalar doktorlara başvurduğunda, öncelikle fiziki muayene yapılır ve aile öyküsü incelenir. Ancak safra kesesindeki tümörlerin elle muayenede anlaşılması pek mümkün değildir. Bu yüzden de gerekli görülen bazı testler ve görüntüleme teknikleri uygulanmaktadır.

Öncelikle hastadan bazı kan tahlilleri istenir. Bu kan tahlillerinde dikkat edilen bilirubin ve diğer maddelerin seviyeleridir. Ultrason ile tümör olup olmadığı kontrol edilebilir. BT (Bilgisayarlı Tomografi) ve MR (Manyetik Rezonans Görüntüleme) ise tümörün hangi bölgede oluştuğu, yayılıp yayılmadığı ve boyutunu teşhis etmek için kullanılır. Kesin tanı için ise biyopsi gereklidir. Biyopside doku örneği alınır ve patoloji analizine gönderilir.

ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjio Pankreatografi) bir başka tanı yöntemidir. Safra yolu kanseri tanısı için daha çok kullanılan bu yöntemde, küçük bir tüp veya kateter endoskop yolu ile safra kanalına sokulur. Boyalı ince bir iğne ile deriden safra kesesi altına inilen perkütan kolanjiografi yönteminde ise damarlardan verilen ilaçlı madde ile yapılan görüntülemede safra kesesinde tümör olup olmadığına bakılır. Laparoskopi birçok tanı yönteminde olduğu gibi safra kesesi ve yollarındaki tümörlerin tespiti için de kullanılmaktadır. Karın bölgesine girilerek tümörün görüntülenmesi yapılır. PET taraması ise kullanılan yöntemlerden sonuncusudur. Bu taramada tümörün hangi organlara metastaz yaptığının yanı sıra kanserin kaçıncı evrede olduğu da anlaşılabilir.

Safra Kesesi Kanseri ve Safra Yolları Kanserinin Evreleri

Safra kesesi ve yollarında bulunan tümörlerin farklı evreleri bulunmaktadır. Bu evrelerde tümörün büyüklüğü, yayılımı ve bölgesi değişiklik göstermektedir.

Safra Kesesi Kanseri Evreleri

Evre 1: Tümör sadece safra kesesinin iç yüzeyindedir.

Evre 2: Tümör safra kesesinin dış yüzeyindeki müsküler tabakaya yayılmıştır.

Evre 3: Tümör safra kesesi duvarındaki tüm katmanları sarmıştır.

Evre 4: Tümör safra kanalları ve lenf modüllerine tutunmuş, karaciğer ve diğer yakın organlara metastaz yapmıştır.

Safra Yolları Kanseri Evreleri

Intrahepatik Safra Yolu Kanseri

Evre 1: Tümör sadece safra yollarındadır.

Evre 2: Tümör yakın damarlarda da gelişmiştir.

Evre 3: Tümör karın zarının karaciğeri kapsayan bölümünde gelişmiştir. Bu evrede tümör bağırsakta da gelişebilir.

Evre 4a: Tümör safra yollarının çevresine yayılmıştır. Lenf bezlerinde kanser hücreleri olabilir ancak diğer uzak bölgelerde görülmez.

Evre 4b: Tümör safra yolları dışında diğer bölgelere ve organlara metastaz yapmıştır.

Distal Safra Yolu Kanseri

Evre 1: Tümör safra yolları içerisindedir.

Evre 2: Tümör safra kesesi, pankreas ve ince bağırsakta gelişmiştir ve lenf bezlerine yayılabilir.

Evre 3: Tümör karaciğer atardamarı ile birleşen aort-şahdamarı kısmındadır.

Evre 4: Tümör diğer yakın organlara yayılmıştır.

Perihilar Safra Yolu Kanseri

Evre 1: Tümör sadece safra yollarındadır.

Evre 2: Tümör safra yolları çevresindeki yağ dokusundadır; karaciğere de yayılmıştır.

Evre 3a: Tümör ana damarlardan birinde görülebilir.

Evre 3b: Tümörün büyüklüğü değişir. Karaciğerin yanı sıra lenf bezlerine de yayılmıştır.

Evre 4a: Tümör karaciğer kanallarındadır. Yakın lenf bezlerinde de görülür.

Evre 4b: Tümör uzak organlara ve lenf bezlerine yayılmıştır.

Safra Kesesi ve Yolları Tümörleri Tedavisi

Bu tümörlerin tedavisini etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Kanserin evresi, tümörün yeri, hastanın yaşı ve varsa diğer sağlık sorunları ameliyatın mümkün olup olmadığına karar verilmesinde etkendir. Her iki kanser türünün de genellikle ileri evrelerde tespit edilmesi sebebiyle çoğu zaman ameliyat mümkün olmayabilir. Böyle durumlarda, hastanın sebep olduğu rahatsızlıkları azaltacak tedaviler uygulanır. Bunların arasında ağrı tedavisi, kemoterapi ve radyoterapi bulunur.

Safra kesesi tümörü ileri evrede değilse ve ameliyata izin veriyorsa, açık veya kapalı ameliyat yöntemleri ile safra kesesi ve yakın lenf bezleri alınabilir. Eğer tümör bağırsakta tıkanmaya yol açmışsa safra kesesi ve yolu ile ince bağırsak arasına by-pass uygulanır; tümör safra yolunu tıkadıysa da ERCP yöntemi ile kanala stent yerleştirilir. Tıkalı kanallara stent yerleştirmenin mümkün olmadığı durumlarda ise ince bir iğne ile karaciğer içine girilerek safra yolları boşaltılır. Ameliyat sonrasında hasta tedaviye kemoterapi ya da radyoterapi ile devam edebilir.

Safra yolları kanserinde tümör sadece bölgesel yayılım göstermiş ve erken teşhis edilmişse sadece kanserli bölge alınır. Safra akışını düzenlemek için karaciğerde kalan diğer safra kanalları ince bağırsak kanalları ile birleştirilir. Kanser bölgesel değil, uzak yayılım göstermişse tümörden etkilenen yerler ve safra yolları tamamen alınır. Disiplin gerektiren Whipple ameliyatı da bu kanser türünde tercih edilen bir yöntemdir. Bu operasyon ile safra yolu ile beraber, midenin ve ince bağırsağın bir kısmı, safra kesesi ve pankreas çevresindeki lenf bezleri de alınır. Safra kesesi kanseri ameliyatında olduğu gibi kanallarda oluşan tıkanıklık varsa yine stent takılabilir. Ancak ilerlemiş ve ameliyata mümkün olmayan evrelerde sadece radyoterapi ve 5-FU tabanlı kemoradyoterapi tedavileri uygun görülmektedir.

Oluşturma: 10.09.2020 04:40
Son Güncelleme: 30.10.2020 02:02
Oluşturan: Medicana Web ve Yayın Kurulu
+A A-