Ayak ağrısı neden olur? Ayak ağrısı nasıl geçer?

Ayak ağrısı, ayağınızın herhangi bir yerinde rahatsızlık hissettiğinizde ortaya çıkar. Hafiften şiddetliye kadar değişebilir ve ayakta durmak veya yürümekle daha da kötüleşebilir. Ayak ağrısı tedavisinde hedef; semptomları azaltmak, hareket kabiliyetini geri kazanmak ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Ayak ağrısı neden olur?

Ayak ağrısı, artrit, yaralanma, sinir problemleri, kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları ve daha birçok nedenden kaynaklanabilen yaygın bir durumdur. Ayak ağrısı, ayak kemeriniz, topuğunuz, ayak üstünüz, parmaklarınız veya tabanınız dâhil olmak üzere ayağınızın herhangi bir bölümünü etkileyebilir.

Ayak ağrısına neden olabilecek durumlar şunlar olabilir:

Artrit

Artrit ve gut adı verilen bir artrit türü, ayak parmaklarınızdaki eklemlerin ağrılı ve şiş olmasına neden olabilir. Gut genellikle başparmağı etkiler.

Yaralanma

Ayak ağrısı kırık kemiklerden, morluklardan, burkulmalardan, stres kırıklarından ve tendon veya bağ sorunlarından kaynaklanabilir.

Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları

Ayak başparmağı çıkıntısı (bunyon), çekiç parmak, düztaban ve topuk dikeni, ayak ağrısının yaygın nedenleridir.

Sinir rahatsızlıkları

Diyabet ve Morton nöroması adı verilen bir durumdan kaynaklanan sinir hasarı ayak ağrısına yol açabilir.

Plantar fasiit

Plantar fasiit, topuğunuzdan ayak parmağınıza kadar olan ayak tabanındaki dokunun iltihaplanması durumudur.

Cilt rahatsızlıkları

Ayak tabanındaki siğiller, nasırlar ve siğiller ayaklarda rahatsızlığa neden olabilir.

Ayrıca aşağıdaki durumlarda ayak ağrısı riski artabilir:

• Daha yaşlılar
• İşte uzun süre ayakta duranlar
• Fazla kilolu veya obez olanlar
• Ayak deformitesine sahip kişiler
• Ayakta bir sakatlığı bulunanlar
• Uzun mesafeler yürüyenler ve koşanlar
• Rahatsız edici ayakkabılar, yeterli yastıklaması olmayan ayakkabılar veya yüksek topuklu ayakkabılar giyenler

Ayak ağrısı hangi vitamin eksikliğinden olur?

Bazı vitaminlerin eksiklikleri, alt ekstremitelerin sağlığını önemli ölçüde etkileyebilir ve hareketliliği ve yaşam kalitesini etkileyebilecek bir dizi soruna yol açabilir.

Sıklıkla "güneş vitamini" olarak adlandırılan D vitamini, kemik sağlığı ve kas fonksiyonu için gereklidir. D vitamini eksikliği kemikleri ve kasları zayıflatabilir, kırık ve düşme riskini artırabilir. Yetersiz D vitamini seviyeleri, osteoporoz ve kas güçsüzlüğü gibi durumlarla ilişkilendirilmiştir; bu durumlar bacak ve ayak ağrısı, kramplar ve hatta stres kırıkları şeklinde kendini gösterebilir.

Bacak ve ayak sağlığı için hayati önem taşıyan bir diğer vitamin de B12 vitaminidir. Bu vitamin, sinir fonksiyonları ve kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gereklidir. B12 vitamini eksikliği, bacaklarda ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve yanma hissi ile karakterize edilen periferik nöropatiye yol açabilir. Kas güçsüzlüğü ve koordinasyon bozukluğu da görülebilir, bu da denge ve hareketliliği etkiler.

C vitamini eksikliği, bacak ve ayaklardaki tendonlar, bağlar ve kan damarları da dâhil olmak üzere bağ dokularının sağlığını etkileyebilir. C vitamini eksikliği, şişmiş ve ağrılı eklemlere, yara iyileşmesinin yavaşlamasına ve yaralanmalara karşı artan hassasiyete yol açabilir.

Ayak altı ağrısı neyin belirtisi olabilir?

Ayak altı ağrısı (ayak tabanında veya topuk çevresinde hissedilen ağrı), tek bir şeyin belirtisi olmayabilir; farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Plantar fasiit (ayak tabanı bağ dokusu iltihabı), ayak altındaki en yaygın ağrı sebebidir. Plantar fasya adı verilen doku iltihaplandığında özellikle topuk bölgesinde ve ayak kemeri boyunca ağrı olur. İlk adım ağrısı sabahları daha şiddetlidir ve uzun süre oturduktan sonra kalkınca tekrar artabilir.

Ayrıca aşil tendonunun aşırı kullanımı veya iltihabı topuk çevresinde rahatsızlık verebilir ve ayak altına yayılan ağrıya neden olabilir. Diğer olası nedenlar arasında şunlar da yer alabilir:

Morton's nöroma & sinir sıkışması

Ayağın ön kısmında yanma, batma, diken batması şeklinde hissedilen ağrılar olabilir. Sinir basısı bu tür şikâyetlere yol açar.

Düztabanlık veya yüksek ayak kemeri

Ayak şekli nedeniyle şok emilimi düzgün olmaz; bu da taban ağrısına ve yorgunluğa neden olabilir.

Nasır, nasırlaşma (calluses) ve ayak deformiteleri

Tekrarlayan sürtünme veya baskı sonucu ayakta kalınlaşmış cilt ve ağrı görülebilir.

Stres kırıkları ve mikrotravmalar

Uzun yürüyüş, koşu veya ani aktivite artışı ayak kemiklerinde minik çatlaklara (stres kırığı) yol açabilir.

Bursit (kılıf iltihabı), artrit ya da eklem iltihabı, sinir sıkışmaları (tarsal tünel sendromu), diyabet gibi sistemik hastalıklara bağlı sinir hasarı da daha az görülen anca ayakaltı ağrısına yol açabilecek nedenler arasındadır.

Ayak ağrısı bele vurur mu?

Ayaklarınız sadece ayak ağrısına neden olmakla kalmaz, aynı zamanda belinize kadar uzanan sorunlara yol açabilir. Birçok yaygın ayak problemi, şiddeti ve etkisi değişmekle birlikte, bel ağrısına önemli ölçüde katkıda bulunabilir. En yaygın sorunlardan biri, hipermobil, düztabanlık veya diğer adıyla kemer çökmesidir. Hipermobil, düztabanlık, ayak kemerlerinin çökmesi ve tüm tabanın yere temas etmesiyle oluşur. Bu kemer desteği eksikliği, aşırı pronasyona yol açarak bacak ve pelvisin hizalanmasını etkileyebilir ve sonuç olarak bel bölgesine baskı uygulayarak lordotik eğriliği artırabilir.

Bir diğer yaygın neden ise plantar fasiittir; bu, topuk kemiğini ayak tabanındaki parmaklara bağlayan bağ olan plantar fasyanın iltihaplanmasıdır. Bu durum topuk ağrısına neden olabilir ve yürüyüşünüzü değiştirerek rahatsızlıktan kaçınmak için farklı şekilde yürümenize yol açabilir. Ortaya çıkan anormal yürüyüş şekli, bel bölgesine anormal bir baskı uygulayarak kronik ağrıya katkıda bulunabilir.

Benzer şekilde, bunyon, çekiç parmak ve topuk dikeni gibi rahatsızlıklar da bel bölgesini olumsuz etkileyen telafi edici hareketlere yol açabilir.

Yüksek kemerli ayaklar (veya sert kavisli ayak tipi) bel ağrısına yol açabilen bir diğer özelliktir. Düztabanlığın aksine, yüksek kemerli ayaklar, ağırlığın ayak üzerinde eşit olmayan bir şekilde dağılmasına neden olarak topuk ve ayak tabanına binen basıncı artırır. Bu ayak tipi ayrıca daha sert ve yanal olarak daha dengesiz olma eğilimindedir, bu da bel ağrısına katkıda bulunabilir.

Bu yaygın ayak problemlerini anlamak, bel ağrısının potansiyel kaynaklarını belirlemek ve bunları etkili bir şekilde ele almak için çok önemlidir.

Ayak ağrısı nasıl geçer?

Ayak ağrısını altta yatan nedene bağlı olarak hafifletmek için kullanılabilecek etkili yöntemler şunlare olabilir:

Dinlenme

Ağrıyı şiddetlendiren aktivitelerden kaçının. Ayaklarınızın iyileşmesi için zaman tanımak çok önemlidir.

Buz terapisi

Günde birkaç kez 15-20 dakika boyunca buz uygulamak, özellikle fiziksel aktivite sonrasında iltihabı azaltmaya ve ağrıyı uyuşturmaya yardımcı olabilir.

Ayaklarınızı yüksekte tutun

Ayaklarınızı yüksekte tutmak şişmeyi azaltabilir ve basıncı hafifletebilir.

Ayakkabı seçimi

Ayak kemerini destekleyen ve yastıklama sağlayan ayakkabılar giyin. Yüksek topuklu veya ayağınıza uymayan ayakkabılardan kaçının.

Germe egzersizleri

Ayak ve baldır kaslarının hafifçe gerilmesi gerginliği azaltabilir ve esnekliği artırabilir. Baldır germe veya ayak parmağı germe gibi egzersizleri deneyebilirsiniz.

Masaj

Ayaklara masaj yapmak kan dolaşımını artırabilir ve gerginliği azaltabilir. Tenis topu veya ayak silindiri kullanmak da yardımcı olabilir.

Reçetesiz ağrı kesiciler

İbuprofen veya asetaminofen gibi steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler), ağrı ve iltihabı yönetmede etkili olabilir.

Ortopedik tabanlıklar

Kişiye özel veya hazır ortopedik tabanlıklar, ek destek sağlayarak ayak hizalamasını iyileştirebilir.

Fizik tedavi

Bazı durumlarda, bir fizyoterapistle çalışmak, güçlendirme ve esneklik egzersizlerini de içeren kişiselleştirilmiş bir tedavi planı geliştirmeye yardımcı olabilir.

Bir uzmana danışın

Ayak ağrınız devam ederse, kapsamlı bir değerlendirme ve kişiye özel tedavi planı için mutlaka bir doktora danışmanız gerekir.

Hamilelikte ayak ağrısı neden olur?

Hamilelik sırasında ayaklarda meydana gelen değişikliklerin ve ağrıların birkaç nedeni vardır. Hamilelik hormonları eklemleri ve kıkırdak bağlantılarını gevşetir. Bağlar da daha esnek hale gelir. Bu, normalde sert olan pelvisi doğuma hazırlar. Bu değişiklikler, faydalı olmadıkları yerlerde bile etki yaratır. Bu nedenle hamilelik sırasında, hatta ayaklarda bile ortopedik şikâyetler ortaya çıkabilir.

Artan vücut ağırlığı

Artan vücut ağırlığı ayaklara baskı yapar. Hamilelik sırasında bağlar daha esnek hale gelir, ayak kemeri düzleşir ve ayak ağrısı hatta ayak pozisyonunda bozukluk oluşabilir. Hamilelikten önce de ayak pozisyonunda bozukluk varsa, örneğin düztabanlık veya ayak kemerinin aşağı doğru olması gibi, ekstra ağırlık bu rahatsızlığı artırabilir.

Gebelik sırasında ayaklarda ve yürüyüşte meydana gelen değişiklikler

Hamile kadınların ağırlık merkezi, duruşları ve yürüyüşleri de değişir. "Sallanarak yürüme" olarak adlandırılan bu durum, ayakların dışa doğru dönmesine neden olur. Ayak kemeri de dengesini kaybeder. Bu da ayaklara ek yük bindirir.

Bacaklarda ve ayaklarda su tutulması

Ayak ağrısının sık görülen nedeni su tutulması yani ödemdir. Hormonal değişiklikler, bebeğe mümkün olan en iyi beslenmeyi sağlamak için bu dönemde kan hacminin artmasına neden olur. Bu da damarlarda tıkanıklığa yol açabilir. Fazla su kandan sızarak bağ dokusunda birikir ve ödem olarak bilinen bacak şişmesine neden olur.

Çocuklarda ayak ağrısı neden olur?

Çocuklarda ayak ağrısının yaygın nedenleri şunlardan kaynaklanabilir:

Büyüme sancıları

Çocuklarda ayak ağrısının yaygın bir nedeni büyüme ağrılarıdır. Büyüme, kaslarda hızlı değişikliklere neden olur ve bu da kramp ve ağrıya yol açabilir. Dinlenme, sıcak veya soğuk kompresler ve hatta ayak banyosu çocuğunuzun ağrısını yönetmesine yardımcı olabilir.

Ortopedik sorunlar

"Düztaban" olarak da bilinen ayak kemeri düşmesi, çocuğun ayak kemerlerinin alçak olması veya hiç görünmemesi durumunda ortaya çıkar. Bazen ayak kemeri düşmesinin etkileri hemen belli olmaz, istenmeyen belirtilerin hissedilmesi yıllar alabilir. 

Uygun olmayan ayakkabılar

Çocuğunuzun aktivitelerine uygun, destekleyici ayakkabılar giymesi gerekir. Her aktivite için doğru şekilde oturan ve gerekli desteği sağlayan ayakkabıları seçmek önemlidir. Destekleyici olmayan ayakkabılar ayak ağrısına ve tedavi gerektirebilecek diğer istenmeyen semptomlara yol açabilir.

Ayak başparmağı çıkıntısı

Bu sorun genellikle yetişkinleri etkileyen bir sorun olarak düşünülse de, bunyonlar çocuklarda da görülebilir. Bunyon, ayak başparmağının tabanındaki eklemde oluşan kemik çıkıntısıdır. Bu, ayağın ön kısmındaki kemiklerin yerinden oynamasıyla oluşur. Çocuklarda bunyonlar, destekleyici olmayan ayakkabılar giyenlerde veya doğumda fiziksel deformiteleri olanlarda yaygındır. Bunyonlar son derece rahatsız edici olabilir, bu nedenle acil ayak ağrısı tedavisi gereklidir.

Ayak mantarı

Bu mantar enfeksiyonu, kuru ve çatlamış ayaklara yol açan yanma hissi veren bir döküntüye neden olabilir. Ayak mantarı, plantar siğillere benzer şekilde, bazı durumlarda kendiliğinden iyileşebilir. Çocuklar soyunma odaları ve havuzlar gibi ortak ortamlarda çok zaman geçirdikleri için ayak mantarına daha yatkındırlar. Evde uygulanabilecek yöntemler ağrıyı hafifletmeye yardımcı olsa da, bazı durumlarda tıbbi tedavi gerekebilir.

Ayak tabanı siğilleri

Bu kanserli olmayan deri çıkıntıları ayakların her yerinde görülebilir, ancak en sık ayak tabanında veya topuklarda bulunur. Ayak tabanı siğilleri, insanlar arasında kolayca yayılabilen bir enfeksiyondan kaynaklanır. Bazı ayak tabanı siğilleri kendiliğinden iyileşir, ancak bazıları çocuğunuzun ayağının daha derinlerine yerleşirse şiddetli ağrıya neden olabilir.

Batık tırnaklar

Tırnak batması son derece ağrılı olabilir ve genellikle kızarıklık, şişlik ve genel rahatsızlıkla birlikte görülür. Çoğu zaman uygunsuz ayakkabı giymekten kaynaklanır ve tırnakların yanlış kesilmesiyle daha da kötüleşebilir. Tırnak batmasında enfeksiyon riski artar, bu nedenle hemen tedavi edilmesi önemlidir.

Ayak ağrısı için hangi bölüme gidilir?

Ayak ağrısı için genellikle ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulur, çünkü ayak-bilek kemik, eklem, bağ ve tendon problemleri bu bölümün uzmanlık alanıdır. Bunun yanı sıra ağrı uzun sürüyorsa veya kas-iskelet sistemi dengesizliği söz konusuysa fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümünden de destek alınabilir; sinirle ilgili uyuşma, karıncalanma gibi belirtiler varsa nöroloji değerlendirmesi gerekebilir.

Ayak ağrısının tedavisi nasıl olur?

Ayak ağrısının tedavisi, altta yatan nedenin belirlenmesini ve çeşitli tedavi seçeneklerinin uygulanmasını içerir. Dinlenme ve aktivite değişikliği çok önemlidir, çünkü ağrıyı şiddetlendiren aktiviteleri azaltmak daha fazla yaralanmayı önlemeye yardımcı olur.

Etkilenen bölgeye 15-20 dakika buz paketi uygulamak, özellikle fiziksel aktiviteden sonra şişliği azaltabilir ve ağrıyı uyuşturabilir. Kompresyon bandajları şişliği hafifletmek için kullanılabilir ve ayakları yukarı kaldırmak basıncı azaltabilir ve dolaşımı iyileştirebilir.

Destekleyici ve doğru şekilde oturan ayakkabılar giymek çok önemlidir; yüksek topuklu ve destekleyici olmayan ayakkabılardan kaçınmak önemli bir fark yaratabilir. Özel veya reçetesiz ortopedik tabanlıklar, özellikle plantar fasiit gibi durumlar için ek destek sağlayabilir.

Reçetesiz non-steroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) ağrı ve iltihabı yönetmeye yardımcı olabilir. Ek olarak, bir fizyoterapist ayak kaslarını güçlendirmek ve esnekliği artırmak için kişiselleştirilmiş bir egzersiz programı oluşturabilir.

Ayak ve baldırlar için hafif germe hareketleri gerginliği azaltabilirken, masaj kan akışını artırabilir ve gerginliği hafifletebilir. Bazı durumlarda, iltihabı azaltmak için kortikosteroid enjeksiyonları düşünülebilir ve yapısal sorunlar için cerrahi seçenekler düşünülebilir.