İdrar kaçırma neden olur? İdrar kaçırma nasıl tedavi edilir?
İdrar kaçırma, kişinin kontrolü dışında, idrar yolundan istemsiz idrar sızıntısı ile karakterize bir durumdur. Mesane sfinkterleri üzerindeki kontrol eksikliğinden kaynaklanır ve mesanenin kısmen veya tamamen boşalmasına yol açabilir. İdrar kaçırmaya gebelik, menopoz, yoğun fiziksel aktivite veya obezite gibi diğer sağlık sorunları gibi çeşitli faktörler neden olabilir. Her iki cinsiyeti de etkilese de, istatistiksel olarak kadınlarda daha yaygındır. İdrar kaçırmanın birçok farklı türü vardır, her tür, farklı semptomlarla karakterize edilir ve tanı ve tedaviye özel bir yaklaşım gerektirir.
İdrar kaçırma neden olur?
İdrar kaçırma, mekanizmalara ve nedenlere bağlı olarak çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Enfeksiyonlar, içecekler (kafein, alkol) veya ilaçlar gibi geçici veya pelvik taban kaslarının zayıflaması, doğum, menopoz, prostat sorunları veya nörolojik hasar gibi faktörler idrar kaçırmaya neden olabilir.
İdrar kaçırmanın başlıca nedenleri ve risk faktörleri şunlardır:
Pelvik taban kaslarının zayıflaması
Genellikle gebelik, vajinal doğum ve yaşlanma nedeniyle ortaya çıkar ve idrar tutma yeteneğini azaltır.
Prostat problemleri
Erkeklerde, prostat büyümesi (BPH) veya prostat kanseri tedavisi idrar kaçırmaya neden olabilir.
Nörolojik rahatsızlıklar
Parkinson hastalığı, multipl skleroz veya inme gibi rahatsızlıklar mesaneye giden sinir sinyallerini bozabilir.
Fiziksel engel
Tümör, böbrek taşı veya kronik kabızlık taşma tipi idrar kaçırmaya neden olabilir.
Tıbbi durumlar
Diyabet, kronik öksürük (özellikle sigara içenlerin öksürüğü) veya idrar yolu enfeksiyonları.
Geçici olarak idrar kaçırmaya neden olan durumlar:
Beslenme
Alkol, kafein, yapay tatlandırıcılar, çikolata ve baharatlı yiyecekler.
İlaçlar
İdrar söktürücüler, sakinleştiriciler, kas gevşeticiler ve bazı tansiyon ilaçları.
Enfeksiyonlar
İdrar yolu enfeksiyonları (İYE), geçici ve şiddetli idrara çıkma isteği yaratabilir.
İdrar kaçırmanın en yaygın türleri şunlardır:
Stres tipi idrar kaçırma
Stres inkontinansı fiziksel aktivite veya öksürme sırasında meydana gelir. Özellikle doğum yapan kadınlarda sıklıkla görülür.
Sıkışma tipi idrar kaçırma
Sıkışma inkontinansı, güçlü ve ani bir idrara çıkma ihtiyacıyla ilişkilidir. Kişi tuvalete yetişemeyebilir
Taşma tipi idrar kaçırma
Taşma inkontinansı, mesanenin dolu olmasından kaynaklanır. Mesane tam olarak boşalamaz ve taşar. Genellikle damla damla idrar kaçırma olur.
Karışık tip idrar kaçırma
Karışık inkontinans, stres ve sıkışma tiplerini birleştirir ve en yaygın türlerden biridir.
Fonksiyonel tip idrar kaçırma
Fonksiyonel inkontinans, fiziksel veya zihinsel bozukluklardan kaynaklanır. Mesane normaldir ama kişi tuvalete zamanında ulaşamaz.
Tam idrar kaçırma
Tam idrar kaçırma, genellikle doğum kusuru veya omurilik yaralanması sonucu ortaya çıkan, sürekli ve kontrol edilemeyen mesane sızıntılarına neden olur. Bu tür idrar kaçırma, doğuştan mesane anormallikleri, omurilik veya omurilik yaralanmaları ve İdrar sisteminin düzgün işleyişini bozan, tünel benzeri küçük bir açıklık olan fistülün varlığı gibi nedenlerden kaynaklanır.
İdrar kaçırma kimlerde görülür?
İdrar kaçırma, idrarın depolanması ve boşaltılması sürecinin normal seyrinin bozulması durumudur. Bu durum çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir ve herkesi etkileyebilir. Yaygın olarak yaşlılarda ve kadınlarda görülür. Başlıca risk faktörleri arasında kadınlarda gebelik, doğum ve menopoz, erkeklerde ise prostat sorunları yer alır. Yaşlanma, obezite, sigara kullanımı, kronik öksürük, aile öyküsü ve nörolojik rahatsızlıklar da yatkınlığı önemli ölçüde artırır.
Stres tipi idrar kaçırma nedir?
Stres inkontinansı, mesane idrarla dolarken iç basıncın, idrar yolunun (üretra) kapalı kalma kapasitesini aşması durumudur. İdrar kesesine aniden binen ekstra basınç, örneğin gülme veya hapşırma, stres inkontinansı yaşayanlarda idrarın üretradan dışarı sızmasına neden olabilir. Pelvis kasları (pelvik taban kasları) zayıf veya hasarlıysa ya da üretrayı kapalı tutan kas halkası olan üretral sfinkter hasar görmüşse, üretra kapalı kalamayabilir.
Pelvik taban kaslarıyla ilgili sorunlar şunlardan kaynaklanabilir:
- Doğum sırasında meydana gelebilecek hasarlar (özellikle bebeğin sezaryen yerine vajinal doğumla dünyaya gelmesi)
- Hamilelik veya obezite nedeniyle karna binen basıncın artması.
- Ameliyat sırasında mesaneye veya yakındaki bölgede bir hasar (Rahmin alınması (histerektomi) veya prostat bezinin alınması)
- Parkinson hastalığı veya multipl skleroz gibi beyin ve omuriliği etkileyen nörolojik rahatsızlıklar.
- Ehlers-Danlos sendromu gibi bazı bağ dokusu bozuklukları
- Bazı ilaçlar
İdrar kaçırma için hangi doktora gidilir?
İdrar kaçırma şikâyeti için başvurulacak doktor, kişinin durumuna göre değişebilir. Üroloji hem erkekler hem de kadınlar için başvurulacak öncelikli bölümdür. Üroloji, mesane, idrar yolları ve erkeklerde prostatla ilgili sorunlara bakar. Kadın hastalıkları ve doğum ise kadınlarda özellikle doğum sonrası veya pelvik taban zayıflığına bağlı kaçırmalarda tercih edilir.
İdrar kaçırma ameliyatı nasıl yapılır?
İdrar kaçırma sorununa yönelik cerrahi dışı tedaviler işe yaramadığında cerrahi veya diğer işlemler önerilebilir. İdrar kaçırma ameliyatı, özellikle stres tipi idrar kaçırma için çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilir:
Kolposüspansiyon
Kolposüspansiyon, alt karın bölgesinde (abdomen) bir kesi yapılmasını, mesane boynunun yukarı kaldırılmasını ve bu kaldırılmış pozisyonda dikilmesini içerir. Kolposüspansiyon stres inkontinansından kaynaklanan istemsiz idrar kaçırmalarını önlemeye yardımcı olabilir. Açık ameliyat veya laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir. Genellikle genel veya spinal anestezi altında uygulanır.
Askı (sling) ameliyatı
Özellikle idrar kaçırma ve bazı pelvik taban sorunlarının tedavisinde kullanılan bir cerrahi yöntemdir. Bu ameliyatta, vajina yoluyla girilerek, idrar kanalının (üretra) altına ince bir “ağ/şerit (mesh)” yerleştirilir. Bu ağ, idrar kanalına destek vererek kaçırmayı önler. Özellikle stres tipi idrar kaçırma olan kadınlarda, egzersiz ve ilaç tedavisi yeterli olmadığında tercih edilir. TVT ve TOT en yaygın ameliyat yöntemleridir.
İdrar kaçırma kendiliğinden geçer mi?
İdrar kaçırma bazen kendiliğinden geçebilir. Genellikle iyileşme için tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri veya pelvik taban egzersizleri gerektirir. Hafif, geçici vakalar (gebelik sonrası gibi) iyileşebilirken, kronik, orta ila şiddetli idrar kaçırma, tedavi edilmediği takdirde genellikle devam eder veya kötüleşir. Ayrıca idrar kaçırmayı azaltabilecek birçok ilaç bulunmaktadır. Bazı ilaçlar, aşırı aktif kas kasılmalarına neden olan kasılmaları stabilize eder.
