SAĞLIK REHBERİ


Aferez Nedir? Aferez Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

Aferez Nedir? Aferez Hangi Hastalıklarda Uygulanır?



Bilimsel araştırmaların ışığında yaşanan teknolojik gelişmelerle birlikte, hayatın her kademesinde olduğu gibi tıp alanında da önemli ilerlemeler yaşanmaktadır. Bu sayede daha kolay ve doğru tanı konulabilmesine olanak veren veya etkili tedavi yöntemlerinin uygulanmasını sağlayan yöntemler geliştirilmektedir. Günümüzde yürütülen çalışmalardan elde edilen veriler doğrultusunda, farklı pek çok rahatsızlığın tedavisinde kullanılan uygulamalardan biri aferez yöntemidir.

Aferez Nedir?

Aferez işlemi, hastadan alınan kanın belirli bir cihazdan geçirilerek belirli bileşenlerinden ayrılmasına verilen isimdir. Belirli kan ürünlerinin hazırlanması için, donör (verici) konumundaki kişilerden alınan kana aferez işlemi uygulanarak belirli kan elemanlarından zengin kan ürünleri elde edilebilir. Tedavi için kullanıldığında, aferez ile ayrıştırılan bileşenlere çeşitli işlemler uygulanıp kan hastaya geri verilir. Bu nedenle aferez işlemi, uygulamanın amacına bağlı olarak tedaviye yönelik (terapötik) veya kan ürünü hazırlanmasına yönelik (donör) olmak üzere iki farklı şekilde yapılabilir.

Aferez Çeşitleri Nelerdir?

Tedavi edici (terapötik) aferez yönteminde, hastadan alınan kandan izole edilen veya işlem uygulanan kan bölümüne göre farklı aferez işlemleri gerçekleştirilir. Buna göre terapötik aferez aşağıdaki şekillerde uygulanabilir:

Plazmaferez

Kanda bulunan çeşitli proteinler, besinler, metabolit ve maddeler plazma sıvısında yer alır. Aferez yöntemiyle plazma sıvısının ayrıştırılması ve gerekli hallerde özel filtrelerden geçirilerek, belirli maddelerden arındırılıp hastaya geri verilmesine plazmaferez adı verilir. Benzer yöntemle donörlerden elde edilen kandan, kan ürünü olarak plazma üretilebilir.

Lökoferez

Vücudun bağışıklık sisteminin önemli bir parçasını oluşturan beyaz kan hücrelerinin ayrıştırılmasına lökoferez adı verilir. Özellikle beyaz kan hücrelerinin hastalık gelişiminde yer aldığı belirli sağlık sorunlarının tedavi sürecinde yararlanılan bir yöntemdir.

Eritrosit Aferez

Kandan kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit) ayrılması için kullanılan aferez yöntemidir. Kırmızı kan hücrelerinin etkilendiği çeşitli sağlık problemlerinde hastalıklı hücrelerin ayrılarak, sağlam olan hücrelerin kana geri verildiği bir aferez yöntemidir.

Fotoferez

Kırmızı kan hücrelerinin yıkımı sonucu üretilen bazı metabolitler, belirli dalga boylarında verilen ışıklar sayesinde kimyasal olarak değişime uğrar ve vücut tarafından etkili bir şekilde uzaklaştırılabilir. Fotoferez yöntemi, hastadan alınan kanın ayrıştırılıp belirli dalga boyundaki ışığa maruz bırakılması yoluyla vücut için zararlı metabolitlerin uzaklaştırılması için kullanılan bir aferez yöntemidir.

Lipit Aferezi

Kan plazmasında yer alan yağ ürünlerinin (kolesterol, lipit) ayrıştırılması için lipit aferezinden faydalanılır.

Hemofiltrasyon

Kanda yer alan, çok küçük boyutlardaki zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasında, aferez ile ayrıştırılan kanın çok çeşitli filtrelerden geçirilmesi ile uygulanan bir yöntemdir.

Aferez Nasıl Yapılır?

Aferez işlemi öncesi, kişinin sedyede rahat bir pozisyonda uzanması istenir. İşlem süresince kanın alınacağı ve vücuda geri verileceği, uygun bir toplardamar üzerinden damar yolu açılır. Damar yolu genellikle kol üzerinden açılsa da vücudun başka bölgelerine bağlanabilen kateterlerden de yararlanılabilir.

Aferez cihazı, kişinin damar yolundan elde edilen kanın ayrıştırılıp, gerekli işlemden geçirip, yeniden diğer damar yolu üzerinden vücuda verilmesini sağlar. İşlem genellikle 1 ile 4 saat arası sürer. Bununla birlikte, terapötik amaçlı uygulanan aferezde haftada bir, haftada birkaç kez veya ayda bir tekrar eden aferez uygulamaları yapılması gerekebilir. Aferez tedavisinde kişinin sağlık durumu, altta yatan hastalık ve klinik koşullarına bağlı olarak tedavi süresi değişkenlik gösterebilir.

Hangi Hastalıklarda Aferez Uygulanır?

Aferez yönteminde temel yaklaşım, kanda belirlenen belirli bir bileşenin diğer maddelerden ayrılması veya hasar görmüş bileşenlerin arındırılmasının ardından kanın hastaya geri verilmesi olduğundan, ilgili bileşenlerden kaynaklı farklı rahatsızlıklarda aferez yönteminden yararlanılabilir. Aşağıdaki sağlık sorunlarında aferez yöntemi tedavide kullanılabilir:

  • Lösemi,
  • Lenfoma,
  • Meme kanseri,
  • Kolon kanseri,
  • Hodgkin lenfoma,
  • Guillain-Barre sendromu,
  • Orak hücreli anemi,
  • Trombotik trombositopenik purpura.

Aferez Nedir? Aferez Hangi Hastalıklarda Uygulanır? Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aferez işlemi, hastadan alınan kanın belirli bir cihazdan geçirilerek belirli bileşenlerinden ayrılmasına verilen isimdir.

Lösemi, lenfoma, meme kanseri, kolon kanseri, Hodgkin lenfoma, Guillain-Barre sendromu, orak hücreli anemi, trombotik trombositopenik purpurada aferez kullanılabilir.

Doç. Dr.
Özkan Sayan
Hematoloji
MEDICANA ÇAMLICA
Profili Gör
Oluşturma: 29.05.2022 03:04
Son Güncelleme: 24.06.2022 01:03
Oluşturan: Özkan Sayan
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri