LH nedir, hangi durumlarda test edilir?
Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.
LH (Lüteinize hormon), hipofiz bezi tarafından üretilen ve üreme sisteminin düzenlenmesinde merkezi rol oynayan bir hormondur. Gonadotropin olarak sınıflandırılır, yani birincil hedefi üreme organları (gonadlar)dır. Kadınlarda yumurtlamayı (ovülasyon) tetiklerken, erkeklerde testis dokusunda testosteron üretimini uyarır. LH hormonu doğurganlıkta önemli bir rol oynadığı için, sağlık uzmanları genellikle doğurganlık sorunlarını, düzensiz adet dönemlerini veya düşük cinsel isteği araştırmak amacıyla LH seviyesi testi (genellikle kan örneği veya yumurtlama kitleri için idrar yoluyla) isterler. Amerikan Endokrin Derneği, LH ölçümünün tek başına değil, FSH (folikül uyarıcı hormon), östrojen veya testosteron gibi diğer hormonlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.
LH testi ne zaman istenir?
LH ölçümü, üreme sistemi ile ilgili çeşitli klinik durumların değerlendirilmesinde kullanılır. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği'nin klinik uygulama önerilerine göre, LH testi genellikle şu durumlarda istenir:
- Adet düzensizlikleri veya adet görememe (amenore) araştırması
- Kısırlık (infertilite) değerlendirmesi
- Yumurtlama zamanının belirlenmesi (ovülasyon takibi)
- Erken veya gecikmiş ergenlik şüphesi
- Erkeklerde düşük testosteron düzeyi araştırması
- Polikistik over sendromu (PKOS) şüphesi
- Menopoz değerlendirmesi
Kadınlarda LH düzeyi adet döngüsü boyunca dalgalanma gösterdiğinden, testin hangi döngü gününde yapıldığı sonuçların yorumlanmasında önemlidir. Ovülasyondan hemen önce görülen LH artışı (LH piki), yumurtlama takibinde kullanılan önemli bir bulgudur.
Yüksek ve düşük LH değeri neyi gösterir?
LH düzeyinin yüksek veya düşük olması, altta yatan farklı klinik durumlara işaret edebilir. Amerikan Endokrin Derneği'nin kılavuzlarına göre:
Yüksek LH değeri şu durumlarla ilişkili olabilir:
- Primer over yetmezliği (kadınlarda erken yumurtalık yetmezliği)
- Menopoz
- Primer hipogonadizm (testis fonksiyon bozukluğu, erkeklerde)
- Polikistik over sendromu (bazı vakalarda LH/FSH oranında artış görülebilir)
- Klinefelter sendromu gibi bazı genetik durumlar
Düşük LH değeri şu durumlarla ilişkili olabilir:
- Hipofiz veya hipotalamus kaynaklı ikincil hipogonadizm
- Aşırı kilo kaybı, yeme bozuklukları veya aşırı egzersize bağlı fonksiyonel hipotalamik amenore
- Hipofiz bezinin tümör veya diğer nedenlerle işlev bozukluğu
- Kronik stres
Yaygın yanılgılar ve gerçekler
"LH testi her zaman aç karnına yapılmalıdır." (Yaygın yanılgı)
LH testi için açlık gerekmez; test günün herhangi bir saatinde yapılabilir. Yediğiniz veya içtiğiniz besinler, doğrudan hipofiz bezinden salgılanan bu hormonun seviyesini kısa vadede etkilemez, ancak kadınlarda adet döngüsünün hangi gününde olduğunun belirtilmesi önemlidir. (Gerçek)
"Tek bir LH ölçümü kesin tanı koydurur." (Yaygın yanılgı)
LH seviyeleri gün içinde ve adet döngüsü boyunca doğal olarak dalgalanır. Bu nedenle, tek bir değerin tek başına yorumlanması yanıltıcı olabilir. Bu yüzden diğer hormonlarla birlikte ve bazen seri ölçümlerle değerlendirme yapılması gerekir. (Gerçek)
"Yüksek LH her zaman menopoz anlamına gelir." (Yaygın yanılgı)
Menopoz sırasında ve sonrasında LH seviyesinin yükselmesi beklenirken, menopoz dışında primer over yetmezliği, PKOS veya bazı genetik durumlar da yüksek LH değerine yol açabilir; yaş ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilmelidir. (Gerçek)
"LH testi sadece kadınlarda yapılır." (Yaygın yanılgı)
LH testi yalnızca kadınlara özel değildir; erkeklerde de testis fonksiyonunun ve testosteron üretiminin değerlendirilmesinde önemli bir testtir. (Gerçek)
"Ev tipi ovülasyon testleri LH piki dışında bir şey ölçmez, bu yüzden güvenilmezdir." (Yaygın yanılgı)
Ev tipi ovülasyon testleri, idrarda LH piki artışını saptayarak yumurtlama zamanını tahmin etmede klinik olarak kabul görmüş bir yöntemdir, ancak kesin tanı aracı değildir. (Gerçek)
Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?
LH ile ilgili durumların büyük çoğunluğu acil olmayan, planlı bir endokrinoloji veya kadın doğum değerlendirmesi gerektirir.
Aşağıdaki durumlarda endokrinoloji veya kadın hastalıkları polikliniğine başvurmak uygundur:
- Adet düzensizliği veya adet görmeme durumunun birkaç ay sürmesi
- Kısırlık araştırması sırasında hormon değerlendirmesi ihtiyacı
- Ergenlik gelişiminde beklenenden erken veya gecikmiş bulgular
- Erkeklerde düşük testosteron belirtileriyle birlikte hormon taraması ihtiyacı
- Menopoz belirtilerinin değerlendirilmesi
Acil servise başvurulması gereken durumlar:
- Ani başlayan şiddetli baş ağrısı ile birlikte görme bozukluğu (hipofiz kaynaklı acil durumları düşündürebilir)
- Hormon tedavisi sırasında gelişen beklenmedik şiddetli yan etkiler
- Ciddi karın ağrısı ile birlikte over kisti komplikasyonu şüphesi (örneğin kist torsiyonu veya rüptürü)
Amerikan Endokrin Derneği, hipofiz bezi kaynaklı ciddi hormonal bozuklukların bazı durumlarda ani görme kaybı veya şiddetli baş ağrısı gibi acil bulgularla seyredebileceğini, bu durumlarda gecikmeden değerlendirme yapılması gerektiğini belirtir.
