Mastit neden olur? Mastitisli süt nasıl anlaşılır?

Emziren annelerin en sık karşılaştığı problemlerden biri olan mastit, enfeksiyona yol açabilen bir meme iltihabıdır. Emzirme sürecinde süt kanallarının tıkanması sonucu memede iltihaplanma gelişebilir. Bu durum genellikle memede ağrı, sertlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve hassasiyet gibi belirtilerle kendini gösterir. Mastit, meme ucundaki çatlaklardan bakterilerin süt kanallarına sızmasıyla da ortaya çıkabilir. Çoğu zaman mastitli süt bebeğe zarar vermez; hatta emzirmeye devam etmek, iyileşme sürecini hızlandırabilir. Ancak mastit şüphesi durumunda mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulmalı ve tekrar etmemesi için tedavi edilmelidir.

Mastit nedir?

Mastit, memenin şişmesi, ısınması ve ağrıması durumudur. Yaygın olarak emziren kadınlarda görülür ve annenin aşırı süt üretmesi sonucu memede sütün birikmesinden kaynaklanır. Mastit sadece emziren kadınlarda değil, emzirmeyenlerde de görülebilir. Çoğu zaman emzirme sürecinin ilk haftalarında ortaya çıkan mastit; memede ağrı, sertlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve hassasiyet gibi belirtilerle kendini gösterir. Mastit ağrılı bir süreç olsa da uygun tedavilerle kontrol altına alınabilir. Tedavide sıklıkla antibitotik kullanılır. Daha hafif vakalarda ise ağrı kesiciler etkili olabilir. Mastit durumunda emzirmeye devam etmek, süt kanallarını boşaltarak iyileşmeye katkı sağlar. Aynı zamanda memeye sıcak kompres uygulamak, bol sıvı tüketmek ve dinlenmek ağrıyı hafifletir ve süt kanallarının açılmasına destek olabilir.

Mastit neden olur?

Mastitin en önemli nedeni aşırı süt üretimidir. Bu aşırı süt üretimi, çevredeki dokuların süt kanallarına baskı yapmasına yol açar. Baskı sonucu süt kanalları daralır veya tıkanır. Bu tıkanıklık, memede sütün birikmesine neden olarak şişkinlik, ağrı ve hassasiyet gibi şikayetlerin ortaya çıkmasına yol açar.  Eğer bu durum tedavi edilmezse, enfeksiyon gelişebilir ve mastit belirtileri daha da kötüleşebilir. Bu yüzden süt üretimindeki dengenin korunması ve tıkanıklıkların önlenmesi mastit riskini azaltmak açısından çok önemlidir.

Mastitin bilinen diğer bir nedeni ise meme başında oluşan çatlaklardan bakterilerin meme dokusuna sızmasıdır. Bu bakteriyel giriş, dokuda enfeksiyona yol açarak mastit gelişimine sebep olur. Çatlaklar genellikle emzirme sırasında yanlış tutuş, bebeğin memeyi kavrayamaması, emzirmenin kısa tutulması, meme başının sürekli tahrişi gibi nedenlerle oluşabilir. Enfeksiyon sonucu memede kızarıklık, şişlik, ağrı, ısı artışı ve bazen ateş gibi belirtiler gözlenebilir. Ayrıca yorgunluk, stres, dar giysiler ve yetersiz beslenme gibi faktörlerde mastit durumunu tetikleyebilir.

Mastit belirtileri neler?

Mastit semptomları aniden gelişebilir. Belirtiler bir veya her iki memede de etkili olabilir.

Mastit belirtileri;

• Memede ağrı ve şişlik
• Memede kızarıklık
• Göğüste ısı artışı ve sıcaklık hissi 
• Emzirme sırasında veya sonrasında artan ağrı
• Meme dokusunun kalınlaşması
• Meme başında çatlak veya yaralar
• Bölgede gerilme veya parlama
• Yorgunluk, halsizlik
• Ateş

Memede ağrı ve şişlik

Mastit memede ağrı ve şişliğe yol açabilir. Şişlik genellikle memenin bir kısmında gelişir.

Memede kızarıklık

Meme dokusunda oluşan iltihaplanma fark edilir bir kızarıklığa sebebiyet verebilir.

Göğüste ısı artışı ve sıcaklık hissi

Enfekte olan bölgenin normalden daha sıcak hissedilmesi normaldir. Bu, iltihaplanmanın bir göstergesidir.

Emzirme sırasında veya sonrasında artan ağrı

Mastitli meme emzirme sürecinde acı hissine neden olabilir. Bu acı, meme başındaki çatlaklar veya yaralardan kaynaklanabileceği gibi, meme dokusundaki iltihaplanma nedeniyle de gelişebilir.

Meme dokusunda kalınlaşma ve kitle

Meme dokusunda kalınlaşma veya kitle benzeri bir oluşum, mastit durumunda sık karşılaşılan bir tablodur. Ancak meme kanseri riskine karşı bir uzmana başvurmak daha faydalıdır.

Bölgede gerilme veya parlama

Enfeksiyon ve iltihap nedeniyle cilt gerilebilir ve bölge parlak ve gergin bir görünüme ulaşabilir.

Yorgunluk, halsizlik

Oluşan enfeksiyondan ötürü annede yorgunluk ve halsizlik gözlemlenebilir.

Ateş

Daha ciddi vakalarda kişide, ateş çıkabilir ve üşüme-titreme nöbetleri yaşanabilir.

Mastit süt nasıl anlaşılır?

Mastit, sütte çeşitli değişikliklere yol açabilir. Genellikle renginde, kokusunda ve kıvamında değişikliklerle kendini gösterir. Bu süt normalden daha koyu, sarımsı ve bazen kanlı olabilir. Aynı zamanda sütün kokusunda farklılık hissedilebilir, süt bulanık veya pıhtılı olabilir. Mastit durumunda bazı bebekler süt alımını sonlandırmak isteyebilir ve dolayısıyla bebek ağlama gibi huzursuzluk belirtileri gösterebilir. Ancak mastit ciddi boyutta değilse, emzirmeye devam edilmesi ve gerektiğinde pompa ile sütün boşaltılması önerilir. Süt kanallarının boşaltılması enfeksiyonun gerilemesine yardımcı olabilir. Yine de emzirme sırasında giderek artan ağrı, kızarıklık, ateş gibi mastit belirtileri fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir sağlık profesyoneline başvurulması gerekir.

Mastite ne iyi gelir?

Mastit sürecinde her iki göğsünüzden de emzirmeye veya süt sağmaya devam edebilirsiniz. Bu, süt miktarınızı artırmanıza yardımcı olacaktır. Ayrıca bu sayede süt kanalları boşaltılarak enfeksiyonun da önüne geçilebilir.

Mastite iyi gelen yöntemler;

• Mastitli memeye hafifçe masaj yapmak, süt akışını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
• Memenin boşaltılması ile süt birikimi ve tıkanıklığı ortadan kaldırılabilir. Bu sebeple bebeğin bol bol emzirilmesi ya da sağılması tavsiye edilir.
• Emzirmeden veya sağmadan önce bölgeye uygulanan sıcak kompres süt akışını kolaylaştırmaya yardımcı olabilir.
• Süt sağma işleminden sonra iltihabı azaltmaya yardımcı olmak için beze sarılıp göğsünüze yerleştirilen soğuk kompreste fayda sağlayacaktır.
• Vücudun daha kolay iyileşmesi için bol bol dinlenin ve sıvı tüketimini arttırın.
• Kullandığınız iç çamaşırının baskı yapmayan rahat çamaşırlar olmasına özen gösterin.
• Ev işlerinde eşinizden, ailenizden veya arkadaşlarınızdan destek alın.
• Enfeksiyon varlığında antibiyotik tedavisi için doktora başvurun.

Mastiti önlemek için ne yapmak gerekir?

Emzirme sürecinde mastitti önlemek için alabileceğiniz bazı tedbirler vardır.  Bu açıdan özellikle doğru emzirme tekniklerini uygulamak, bebeğin memeyi tam boşaltmasını sağlamak süt birikmesini önlemek açısından oldukça önemlidir. Öte yandan göğüs hijyenine özen göstermek, emzirme öncesi ve sonrası elleri yıkamak, rahat ve destekli çamaşırlar tercih etmek meme uçlarını temiz tutmak mastitten korunmak için etkili yöntemledir.

Mastititen korunmanın yolları;

• Bebeği emzirirken doğru teknikleri uygulayın.
• Bebeği düzenli emzirin veya sağın.
• Meme ucu hijyenine dikkat edin.
• Temiz ve rahat çamaşırlar tercih edin.
• Stresten kaçının ve istirahat edin.
• Sağlıklı beslenin.
• Her emzirme öncesi ve sonrası ellerinizi yıkayın.

Mastit nasıl tedavi edilir?

Mastit tedavisinde temel amaç, iltihabı ve ağrıyı azaltmak, aynı zamanda enfeksiyonun ilerlemesini önlemektir. Eğer enfeksiyon bulguları mevcutsa, uygun etki spektrumuna sahip antibiyotik tedavisi başlanır. Emzirme döneminde güvenle kullanılabilen antibiyotikler arasında amoksisilin-klavulanat ve sefadroksil sıkça tercih edilir. Mastit ilerlemişse ve memede apse oluşmuşsa, apsenin boşaltılması gerekir. Küçük boyutlu apseler genellikle iğne ile aspire edilirken, daha büyük ya da dirençli apselerde cerrahi drenaj gerekebilir. Tüm medikal tedavilere rağmen memede kitle kaybolmazsa, kitlenin nedeni araştırılır. Küçük kitleler cerrahi olarak çıkarılabilirken, büyük ve kronik lezyonlarda bağışıklık sistemiyle ilişkili durumlar düşünülerek immünsüpresif (bağışıklık baskılayıcı) ilaçlar gündeme gelebilir. Erken tanı ve uygun tedavi ile çoğu mastit vakası sorunsuz iyileşir; bu nedenle şüpheli durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.