SAĞLIK REHBERİ


Vajinismus Nedir? Vajinismus Tedavisi Nasıl Yapılır?



Cinsel ilişki sırasında, kadınlar ve erkeklerin zaman zaman birtakım sorunlar yaşaması olağandır. Çiftlerde uyumsuzluk, orgazm olmada problemler, ilişkide isteksizlik gibi tedaviyle düzelebilen problemlerin olması normal bir durumdur. Vajinismus da vajinanın kaslarında yaşanan bir sorun dolayısıyla cinsel beraberliği etkileyen, her kadının başına gelebilecek cinsel işlev bozukluklarından biridir.


Vajinismus Nedir?

Vücudumuzda çok sayıda kas bulunur. Bulunduğu bölgeye göre farklı özellikleri olan kasların vücuttaki en büyük görevi esnek hareket etmeye imkân sağlamaktır. Aynı şekilde, vajinada da esnemeyi sağlayan kaslar bulunur. Bu kaslar sayesinde cinsel ilişki sırasında yeterince esneme sağlanır ve böylece vajinal penetrasyon gerçekleşebilir.

Psikolojik, bazen de fizyolojik nedenlerden dolayı, vajinadaki kasların cinsel ilişki sırasında olması gereken esnekliğe izin vermeyecek şekilde kasılması ve vajinaya girişin engellenmesi durumu vajinismus hastalığı olarak tanımlanır.

Bazı kadınlar, ilk cinsellik deneyimi öncesi vücuduyla ve cinsellikle ilgili yanlış düşüncelere kapılabilir. Bu durum, toplumumuzda cinselliğin bastırılmasından ve konuşulması ayıp karşılanan bir durum olarak görülmesinden kaynaklanır. Cinsel eğitim süreçlerinin doğru bir şekilde ilerlediği, çevre baskısının daha az olduğu batı toplumlarında vajinismus daha nadir rastlanan bir hastalıktır. Türk toplumunda ise cinsel ilişkide yaşanan sorunların büyük bir çoğunluğu vajinismustan kaynaklanır. Vajinismus, sık rastlanan ve tedavisi mümkün olan bir rahatsızlıktır.


Vajinismus Belirtileri Nelerdir?

Vajinismus belirtileri; vajinismus türleri ve vajinismus derecelerine göre kişiden kişiye farklılık gösterir. Genel olarak belirtiler:

    • Cinsel ilişki sırasında, vajinada ilişkiyi neredeyse imkânsız kılacak derecede şiddetli kasılmalar ve spazmların görülmesi,
    • Cinsel birliktelik için istek duyulmasına rağmen kendini kapatma zorunluluğunun yoğun bir şekilde hissedilmesi,
    • Cinsel ilişkide bacaklarla vajinayı tamamen kapatma isteği gelmesi,
    • Tampon ve fitil tipi ilaçların kullanımında da aynı korkunun yaşanması,
    • Cinsel birliktelik sağlansa bile kasılmalardan dolayı kısmen gerçekleşmesi ve vajinada ağrı, acı veya yanma hissedilmesi,
    • İlişki sırasında ya da öncesinde yoğun stresten kaynaklı terleme, titreme gibi durumların görülmesi,
    • Vajinada kuruluk olması,
    • Jinekolog muayenesinden korku veya rahatsızlık duyulması,
    • Jinekolog muayenesinde, cinsel ilişkide olduğu gibi vajinada kasılmaların görülmesi gibi istem dışı durumlardan oluşur.

Bu gibi belirtilerin biri veya birkaçı aynı anda sizde varsa vajinismus hastalığından şüphelenebilirsiniz.


Vajinismus Hastalığı Nasıl Anlaşılır?

Cinsel birliktelik sırasında vajina kasılması, vajinanın cinsel birlikteliğe izin vermemesi gibi sorunlar her zaman vajinismus belirtileri olmayabilir. Ancak, cinsel birliktelik istenmesine rağmen kaygı, korku, stres gibi sorunlar sebebiyle kadının cinsel ilişkiye girememesi durumunda vajinismus tanısı konulabilir.

Cinsel ilişkide yaşanan sorunların vajinismustan kaynaklı olup olmadığını belirlemek için kişinin jinekolog muayenesine gitmesi gerekir. Muayenede cinsel birlikteliği engelleyecek fizyolojik sorunlar olup olmadığı araştırılır. Ancak bazı vajinismus hastaları, muayeneden korktuğu için genital bölgenin içinde yapılacak herhangi bir pelvik muayeneye izin vermeyebilir. Kadında fizyolojik bir işlev bozukluğu yoksa sorunun psikolojik olduğunun tespitinin ardından hastaya vajinismus tanısı konulabilir.


Vajinismus Çeşitleri

Vajinismus türleri, kadındaki vajinismus belirtilerinin cinsel yaşamda ne zaman ortaya çıktığı ve hangi dönemde kadını etkilediği yönündeki sorulara verilecek cevaba göre birincil (primer) vajinismus ve ikincil (sekonder) vajinismus olmak üzere iki grupta incelenir.

Kadındaki vajinismus belirtileri yaşadığı ilk cinsel ilişkide, vajinal penetrasyon sırasında ortaya çıkarsa bu duruma birincil (primer) vajinismus adı verilir. Bu türde, kişinin geçmişte duyduğu yanlış bilgilerden kaynaklanan yoğun korku ve stres hali cinsel birlikteliğin gerçekleşmesine izin vermez. Kendi cinselliğini henüz tanımayan kadın partnerinden çekinir, vajinayla ilgili herhangi bir durumdan rahatsızlık duyar. Bu gibi sorunlardan dolayı çiftin birbiriyle uyumu zedelenebilir.

Bazı durumlarda ilk cinsel ilişki yaşandıktan sonraki ilişkilerde de vajinismustan kaynaklanan sorunlar ortaya çıkabilir. Vajinismus belirtileri, ilk cinsel ilişkinin ardından kısa süre sonra görülebileceği gibi yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Geçmişte yapılan doğumla ilgili travmalar, kötü bir jinekolojik muayene tecrübesi sonrasında hissedilen korku, kürtaj veya düşük yaşanmış olması, çiftlerin zamanla yitirdikleri uyum, cinsel birliktelikten haz alamama gibi durumlar da kadının vajinismus sorunu yaşamasına neden olabilir. Vajinismusun bu türü ikincil (sekonder) vajinismus olarak adlandırılır.

Vajinanın ilişkiye kapanması durumu, kadının bilinçli bir şekilde gerçekleştirdiği bir kasma veya kapatma hareketi değildir. Bu sebeple hastalığın kendi kendine geçmesi beklenmemelidir. Sorunun görmezden gelinmesi ve ertelenmesi kişiye hiçbir fayda sağlamayacaktır. Bu durum, sadece kadın için değil, beraberlik yaşadığı partneri için de sorun yaratacaktır.

Vajinismusun bir hastalık olduğu kabul edilmeli, durumun ciddiyetinin farkına varılmalıdır. Bu farkındalık kazanıldıktan sonra da vajinismus bir an önce tedavi edilmelidir. Tedavi edilmeyen durumlarda hastalığın ilerlediği görülür. Vajinismus tedavisi uygulanan hastalarda sorunun tamamen yok olduğu görülmüştür. Tedavi edilmiş hastalarda vajinismusun tekrar ortaya çıkması oldukça nadirdir.


Vajinismus Nasıl Tedavi Edilir?

Vajinismus, tamamen tedavi edilebilen bir hastalıktır. Vajinismus tedavisi için öncelikle kişi yaşadığı sorunun farkına varmalı ve problemin bir cinsel işlev bozukluğu olduğunu kabullenmelidir. Tedavi yöntemi belirlenmeden önce, kişinin geçmişinde vajinismusa sebep olmuş olabilecek durumlar, primer mi sekonder mi vajinismus yaşadığı ve vajinismusun ne derecede olduğu tespit edilmelidir.

Yapılan araştırmaların sonuçları, vajinismusun %80-90 oranında psikolojik kaynaklı olduğu yönündedir. İlk cinsel ilişki hakkında hastanın yaşadığı kaygı, korku ve stres gibi olumsuz duygular terapi aracılığıyla giderilmeye çalışılır. Bu terapiler doktorun veya psikoloğun uygun görmesi halinde kadının partneri ile birlikte de yapılabilir.

Kadında ya da çiftlerde her iki kişide de cinsellik ile ilgili doğru olmayan, kulaktan dolma bilgiler içselleştirilmiş olabilir. Yanlış bilgiler edinmiş ya da yetiştikleri çevrede cinselliği baskılanmış çiftler birbirinden çekinebilir, dolayısıyla cinsellikle ilgili sorunlarını çözemeyebilirler. Böylesi bir durumda çiftlere vajinismus tedavisi için cinsellik eğitimi verilebilir.

Daha önce cinsel birleşme yaşanmış olsa da bazı sorunlar nedeniyle vajinada kasılmaya sebep olan sekonder vajinismus da cinsel birlikteliği engelleyebilir. Kimi zaman cinsel birliktelik sırasında şiddetli ağrılar görülür. Böylesi bir durumda sorunun kaynağına inilerek bilişsel ve psikolojik tedaviler uygulanır.

Vajinismus, fiziksel bir nedenden de kaynaklanıyor olabilir. Psikolojik nedenlerin yanı sıra, eğer varsa fizyolojik nedenleri de belirleyip o doğrultuda tedavi uygulamak önemlidir. Bu durumda vajinadaki yapısal bozuklukların düzeltilmesine yönelik tedavi uygulanır. Tedaviler genellikle lokal anesteziyle himenin (halk arasındaki adıyla “kızlık zarı”) çıkarılması veya vajinada enfeksiyon olduğu durumlarda ilaç tedavisi uygulanması şeklindedir.

Vajinismus için uygulanan tedavi yöntemleri vajinanın istem dışı kasılmasını önleyici, kasların esnekliğini sağlayıcı fiziksel uygulamalardır.

Vajinismusun hangi derecede olduğu da tedavi açısından önemlidir. Sorunun büyüklüğüne ve ciddiyetine göre tedaviye cevap verme zamanı veya düzeyi değişebilir. Vajinismusun ilk derecesinde olan bir kişi tedaviye daha kolay ve çabuk yanıt verebilir. Bu seviyede doktor muayenesine karşı korku yok denecek kadar azdır. Anksiyete bozukluğu, panik atak gibi ileri derecede psikolojik bir rahatsızlık da yoktur. Cinsel birleşme sınırlı bir şekilde de olsa gerçekleşmiştir. Çeşitli kas gevşetme hareketleri uygulanarak ve cinsellik konusunda doğru bilgilendirme yapılarak vajinismus tedavi edilebilir.

Vajinismus derecesi orta seviyede ise hastanın tedaviye hemen yanıt vermesi beklenmemelidir. İlk seviyeye göre vajinadaki kasılmalar oldukça şiddetlidir. Hiçbir şekilde cinsel birliktelik söz konusu değildir. Jinekolog muayenelerine karşı korku vardır. Vajinismusun en üst derecesinde ise durum daha da ciddi bir boyut alır. Hasta muayeneyi reddedebilir. Cinsel birlikteliğe karşı titreme, bayılma gibi aşırıya varan tepkiler söz konusu olabilir. Bu gibi hastalar için psikolojik telkinleri ve terapileri içeren uygun bir tedavi planı oluşturulur.


Vajinismus Geçer mi?

Vajinismus tedavisinde, kişiye özel belirlenmiş vajinismus tedavi yöntemleri uygulandığı takdirde hastanın tedaviye cevap verme oranı oldukça yüksektir. Cinsel terapi merkezlerinde ve jinekolog muayenelerinde, uzmanlardan alınan yardımla uygulanan tedaviler sonucunda vajinismus hastalığında tam anlamıyla düzelme görülür. Bu düzelme sonucunda kişi cinsel ilişkide kaygı yaşamaz, vajinadaki kaslarda gevşeme oluşur ve cinsel ilişki ağrısız bir şekilde gerçekleşir.


Vajinismus İçin Hangi Bölüme Gidilmeli?

Vajinismus belirtileri gösteren bir kişi, kesin teşhisin konulması için öncelikle hastanelerin Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümüne gitmelidir. Muayeneler sırasında hastanın tedaviye cevap vermesi ve korkmaması için uzman bir jinekologdan yardım alınması önemlidir. Jinekolog, vajinismus şikâyeti olan kişinin durumuna ve vajinismusun derecesine göre uzman bir psikoloğa ya da psikiyatriste yönlendirme yapabilir.

Doç. Dr.
Cüneyt Eftal Taner
Kadın Hastalıkları ve Doğum
MEDICANA INTERNATIONAL İZMİR, HİZMETİNİZDE!
Profili Gör
Oluşturma: 24.09.2020 04:02
Son Güncelleme: 30.10.2020 10:55
Oluşturan: Cüneyt Eftal Taner
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri