Bradikardi nedir, belirtileri ve nedenleri nelerdir?
Bu içeriği yapay zekâ ile özetle
Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.
Sağlıklı yetişkinler için standart dinlenme kalp atış hızı dakikada 60 ile 100 atış arasındadır. Bradikardi ise, kalp atım hızının dinlenme durumunda dakikada 60 atımın altına düşmesi durumunu tanımlayan bir kalp ritim bozukluğudur. Bazı bireylerde, özellikle düzenli spor yapan sporcularda, düşük kalp hızı normal ve zararsız bir fizyolojik uyum olabilirken, bazı durumlarda bradikardi altta yatan ciddi bir kalp veya sistemik hastalığın belirtisi olabilir. Kalbin çok yavaş atması, vücudun ihtiyaç duyduğu oksijenden mahrum kalmasına sebep olabilir. Bu durum, kalpteki elektriksel sorunlar, tiroid problemleri, bazı ilaçlar (beta blokerler gibi) veya elektrolit dengesizliklerinden kaynaklanabilir. Avrupa Kardiyoloji Derneği, bradikardinin klinik önemini belirlerken kalp hızı değerinden ziyade eşlik eden semptomların ve altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Bradikardinin olası nedenleri nelerdir?
Bradikardi, kalbin elektriksel ileti sisteminin herhangi bir noktasındaki bir sorundan ya da vücuttaki sistemik bir durumdan kaynaklanabilir. Türk Kardiyoloji Derneği'nin hasta bilgilendirmelerine göre, bradikardinin sık görülen nedenleri şunlardır:
Sinüs düğümü disfonksiyonu
Kalbin doğal elektriksel uyarı merkezinin yaşa bağlı veya hastalığa bağlı işlev bozukluğu
Kalp bloğu (atriyoventriküler blok)
Elektriksel uyarının kalbin üst ve alt bölümleri arasında iletiminde gecikme veya kesinti
Hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması)
Metabolizmayı yavaşlatarak kalp hızını da düşürebilir
Elektrolit dengesizlikleri
Özellikle potasyum düzeyindeki anormallikler kalp ritmini etkileyebilir
Bazı ilaçlar
Beta blokerler, bazı kalsiyum kanal blokerleri ve dijital grubu ilaçlar kalp hızını yavaşlatabilir
Uyku apnesi
Gece solunum durmaları sırasında geçici bradikardi atakları görülebilir
Kalp krizi sonrası hasar
Özellikle alt duvar miyokard enfarktüsü, kalbin ileti sistemini etkileyerek bradikardiye yol açabilir
Sporcu kalbi
Düzenli yoğun antrenman yapan bireylerde kalbin fizyolojik olarak daha verimli çalışması sonucu gelişen zararsız bradikardi
Bradikardi hangi belirtilerle kendini gösterir?
Bradikardinin belirtileri, kalp hızının düşüklük derecesine ve vücudun bu duruma uyum sağlayıp sağlayamadığına göre değişir. Hafif bradikardi çoğu zaman belirti vermeyebilir, ancak kalp hızı belirgin şekilde düştüğünde aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
- Yorgunluk ve enerji düşüklüğü
- Baş dönmesi veya sersemlik hissi
- Nefes darlığı, özellikle eforla artan
- Göğüste rahatsızlık hissi
- Bilinç bulanıklığı veya konsantrasyon güçlüğü
- Bayılma veya bayılacakmış gibi hissetme (senkop veya presenkop)
- Egzersiz toleransında azalma
Sporcularda veya genç sağlıklı bireylerde görülen hafif bradikardi genellikle herhangi bir belirtiye yol açmaz ve tesadüfen rutin muayenede fark edilir.
Bradikardi tanısı nasıl konur?
Bradikardi tanısı, öncelikle elektrokardiyografi (EKG) ile konur; bu tetkik kalbin elektriksel aktivitesini kaydederek ritim bozukluğunun türünü ve kaynağını belirlemeye yardımcı olur. Türk Kardiyoloji Derneği'nin kılavuzlarına göre, aralıklı veya nöbetler halinde ortaya çıkan bradikardi şüphesinde 24-48 saatlik Holter EKG kaydı ya da olay kaydediciler kullanılabilir. Değerlendirme sürecinde ayrıca tiroid fonksiyon testleri, elektrolit düzeyleri ve kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi de önemli bir yer tutar.
Yaygın yanılgılar ve gerçekler
"Düşük kalp hızı her zaman tehlikelidir." (Yaygın yanılgı)
Normal bir yetişkinin dinlenme kalp atış hızı dakikada 60 ile 100 atım (bpm) arasındadır. Düzenli spor yapan bireylerde görülen düşük kalp hızı genellikle sağlıklı bir fizyolojik uyumdur ve herhangi bir tedavi gerektirmez. Ancak bu sınırın altında olmak, yaşam tarzınıza ve vücudunuzun verdiği tepkilere göre tamamen normal veya tıbbi bir durum olabilir. (Gerçek)
"Bradikardi sadece yaşlılarda görülür." (Yaygın yanılgı)
Bradikardi yalnızca yaşlılarda görülen bir durum değildir. Sporcu kalbi, tiroid hastalıkları veya doğuştan ileti sistemi anormallikleri nedeniyle genç bireylerde de görülebilir. Gerçek)
"Bradikardi belirtisi olmayan herkeste tedavi gereklidir." (Yaygın yanılgı)
Çoğu insan için, yavaş kalp atış hızı (dakikada 60 atışın altında) belirli semptomlara neden olmadığı sürece tedavi gerektirmez. Tedavi kararı, kalp hızı değerinden çok eşlik eden semptomlara ve altta yatan nedene göre verilir; belirtisiz hafif bradikardi çoğu zaman izlem gerektirir. (Gerçek)
"Kalp pili sadece çok yaşlı hastalara takılır." (Yaygın yanılgı)
Kalp pili her yaştan insana, hatta yenidoğan bebeklere bile implante edilebilir. Cihazın takılma sebebi genellikle yaş değil, kalbin elektrik sistemindeki sorunlar nedeniyle kalp atış hızının çok yavaşlaması (bradikardi) veya düzensizleşmesidir. (Gerçek)
"Bradikardi ile hipotansiyon (düşük tansiyon) aynı şeydir." (Yaygın yanılgı)
Bradikardi kalbin normalden daha yavaş atması durumudur. Tıbbi olarak dinlenme anındaki kalp atış hızının dakikada 60 vuruşun (<60 bpm) altında olması olarak tanımlanır. Hipotansiyon ise kanın damar duvarlarına uyguladığı basıncın normalden düşük olması durumudur. İkisi farklı kavramlar olsa da bazen birlikte görülebilir.(Gerçek)
Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?
Bradikardinin çoğu vakası acil olmasa da, bazı bulgular hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir.
Aşağıdaki durumlarda kardiyoloji polikliniğine başvurmak uygundur:
- Rutin muayenede tesadüfen düşük kalp hızı saptanması, herhangi bir belirti olmaksızın
- Hafif yorgunluk veya egzersiz toleransında azalma şikâyeti
- Bilinen tiroid hastalığı veya ilaç kullanımına bağlı hafif bradikardi şüphesi
- Ailede kalp ritim bozukluğu öyküsü nedeniyle kontrol amaçlı değerlendirme isteği
Acil servise başvurulması gereken durumlar:
- Ani gelişen bayılma veya bilinç kaybı
- Şiddetli göğüs ağrısı ile birlikte seyreden düşük kalp hızı
- Ciddi nefes darlığı, soğuk terleme veya bilinç bulanıklığı
- Kalp hızının belirgin şekilde düşük seyretmesi (dakikada 40 atımın altı) ve buna eşlik eden belirgin halsizlik
- Kalp pili takılı olan hastalarda yeni gelişen baş dönmesi veya bayılma hissi
Avrupa Kardiyoloji Derneği, senkop (bayılma) ile birlikte seyreden bradikardinin, kalıcı kalp bloğu gibi ciddi bir ileti sistemi bozukluğuna işaret edebileceğini ve bu durumun acil değerlendirme gerektirdiğini belirtir.
